Zdania celowe i zastępcze konstrukcje bezokolicznikowe

Konstrukcje bezokolicznikowe są zwarte, gdy obie czynności mają ten sam podmiot kontrolujący. Różne podmioty wymagają zdania podrzędnego.

Tabela reguła–przykład

Reguła	German example
wspólny podmiot: um ... zu	Ich spare, um später unabhängig zu sein.
różne podmioty: damit	Ich spare, damit meine Tochter studieren kann.
damit także przy wspólnym podmiocie	Ich notiere alles, damit ich nichts vergesse.
cel zawiera wollen/möchten	Sie trainiert, um den Marathon zu laufen.
wspólny podmiot: ohne ... zu	Er ging, ohne sich zu verabschieden.
różne podmioty: ohne dass	Er ging, ohne dass jemand es bemerkte.
ohne dass także przy wspólnym podmiocie	Er ging, ohne dass er sich verabschiedete.
wspólny podmiot: anstatt ... zu	Sie recherchierte, anstatt nur zu spekulieren.
różne podmioty: anstatt dass	Sie recherchierte, anstatt dass ihr Kollege nur spekulierte.
cel a brak skutku	Er rief an, um zu helfen. / Er ging, ohne zu helfen.
czasownik rozdzielnie złożony	Sie kam früher, um den Raum aufzuräumen.
Perfektinfinitiv po ohne	Er ging, ohne die Nachricht gelesen zu haben.
Perfektinfinitiv po anstatt	Sie entschuldigte sich, anstatt den Fehler geleugnet zu haben.
Passiv z damit	Die Datei wird gesperrt, damit sie nicht verändert werden kann.
formalny rejestr anstelle von	Anstelle lange zu klagen, stellte sie einen Antrag.
pozycja zdania	Um Missverständnisse zu vermeiden, fasste er nach.

Sposób wyboru

um ... zu oznacza cel, ohne ... zu/ohne dass brak czynności lub skutku, a anstatt ... zu/anstatt dass niewybraną alternatywę. Uprzedniość: Partizip II + zu haben/zu sein. damit jest obowiązkowe przy zmianie podmiotu, a przy tym samym może służyć podkreśleniu. anstelle (dessen), dass jest zwykle bardziej formalne.