Wyrazy z da-: deiksa, zaimki i konektory

Wyrazy z da- odsyłają do znanego lub następującego kontekstu. Ta sama forma może oznaczać miejsce, czas, dopełnienie przyimkowe albo relację dyskursywną.

Tabela reguła–przykład

Reguła	Przykład niemiecki
lokalne da	Ich lebte in Essen; da kannte jeder jeden.
kierunek dahin	Sie zieht nach Köln, und ich fahre morgen auch dahin.
pochodzenie daher	Er kommt aus dem Archiv und bringt daher diese Mappe mit.
czasowe/przyczynowe da	Da plötzlich der Alarm ertönte, verließen alle den Saal.
damals	Damals arbeitete ich noch im Schichtdienst.
danach	Wir essen zuerst; danach gehen wir spazieren.
jednoczesne dabei	Sie telefoniert und macht dabei Notizen.
koncesywne dabei	Er sagte zu; dabei hatte er kaum Zeit.
dafür jako zaimek przyimkowy	Sie interessiert sich für den Kurs und wirbt dafür.
damit odnoszące wstecz	Er widerspricht offen; damit hat er recht.
celowe damit	Ich spreche langsam, damit alle folgen können.
dadurch środek/skutek	Er automatisierte den Ablauf; dadurch sparte er Zeit.
anaforczne davon	Die Miete ist hoch; davon kann er kaum leben.
skutek daraufhin	Der Server fiel aus; daraufhin wurde der Betrieb gestoppt.
wynik darum/daher	Es regnete; darum blieben wir zu Hause.
wieloznaczność dabei	Sie war dabei. / Sie hörte Musik dabei.

Wybór

Odczytanie zależy od rekcji i składni. Czasownik przyimkowy zwykle wymaga da(r)+przyimek, ale damit może odnosić się do całego zdania lub wprowadzać cel. Dabei oznacza równoczesność, ustępstwo lub udział. Darum/daher/dadurch/daraufhin stoją w zdaniu głównym; przyczynowe da wprowadza podrzędne.