Naucz się dokładniej opisywać osoby i rzeczy za pomocą niemieckich zdań względnych. Dobieraj zaimki w Nominativie, Akkusativie i Dativie, także po przyimkach, oraz stawiaj czasownik na końcu.
Wyjaśnienie
Zdania względne łączą informacje
**Zdanie względne** dokładniej opisuje rzeczownik w zdaniu głównym. Ten rzeczownik to **wyraz określany**.
- Das ist die Nachbarin. **Die Nachbarin hilft uns oft.**
- Das ist die Nachbarin, **die uns oft hilft**.
Zdanie względne stoi bezpośrednio po wyrazie określanym i jest oddzielone przecinkiem. Odmieniony czasownik stoi na końcu.
Formy
| Przypadek | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki | Liczba mnoga |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | **der** | **die** | **das** | **die** |
| Akkusativ | **den** | **die** | **das** | **die** |
| Dativ | **dem** | **der** | **dem** | **denen** |
Jak wybrać zaimek względny
Potrzebne są dwie informacje:
1. **Rodzaj i liczba** zależą od wyrazu określanego w zdaniu głównym.
2. **Przypadek** zależy od funkcji zaimka w zdaniu względnym.
Porównaj zdania z wyrazem męskim **der Kollege**:
- Das ist der Kollege, **der** heute arbeitet.
**Der** jest podmiotem: Nominativ.
- Das ist der Kollege, **den** ich heute treffe.
Ich treffe **wen?**: Akkusativ.
- Das ist der Kollege, **dem** ich heute helfe.
Ich helfe **wem?**: Dativ.
Ta sama zasada obowiązuje dla rodzaju żeńskiego, nijakiego i liczby mnogiej:
- die Ärztin, **die** mich untersucht
- das Gerät, **das** wir brauchen
- die Gäste, **denen** der Kellner hilft
Po przyimku
Przyimek stoi przed zaimkiem względnym i narzuca przypadek:
- der Freund, **mit dem** ich reise
- die Firma, **für die** sie arbeitet
- die Kolleginnen, **von denen** er erzählt
Najpierw ustal właściwy przyimek, a następnie przypadek, którym on rządzi.
Szyk wyrazów
Zdanie względne jest zdaniem podrzędnym:
**Zdanie główne, zaimek względny + pozostałe elementy + odmieniony czasownik.**
- Hier ist das Fahrrad, **das meine Schwester gestern gekauft hat**.
- Wir besuchen den Mann, **bei dem unsere Katze geblieben ist**.
Czasowniki rozdzielnie złożone pozostają razem: **die Kundin, die morgen anruft**. Przy czasowniku modalnym bezokolicznik stoi przed modalnym: **das Formular, das du ausfüllen musst**.
Zapamiętaj
- Wyraz określany → rodzaj i liczba.
- Funkcja lub przyimek w zdaniu względnym → przypadek.
- Odmieniony czasownik → koniec zdania.
Zdanie względne wewnątrz zdania głównego i styl pisany
Gdy zdanie względne przerywa zdanie główne, otaczają je **dwa przecinki**: *Der Kollege, der für das Projekt zuständig ist, kommt morgen.* Wyraz określany pozostaje poza zdaniem względnym. Przyimek i zaimek tworzą jedną całość: *die Frau, mit der der Kollege spricht*, a nie *die Frau, die der Kollege spricht mit*.
W piśmie możliwe są też **welcher, welche, welches**, zwłaszcza dla uniknięcia dwóch identycznych form: *Die Kollegin, welche die Passwörter vergibt, ist heute nicht da.* Brzmią jednak ciężko; zwykle lepsze stylistycznie są **der/die/das**.
Kontrasty: *die Ministerin, die das Gesetz vorstellt* (podmiot) — *das Gesetz, das die Ministerin vorstellt* (dopełnienie); *die Bürger, denen man Informationen versprach* (Dativ liczby mnogiej) — *die Veranstaltung, zu der viele Bürger kamen* (przyimek + Dativ).