Zaimki pytające: wer, wen, wem, wessen, was
Naucz się pytać o osoby, właściciela i rzeczy za pomocą wer, wen, wem, wessen i was. Ćwicz także samodzielne formy welch- oraz was für ein bez powtarzania rzeczownika.
Wyjaśnienie
Pytania o osoby i rzeczy
**Zaimki pytajne** zastępują osobę lub rzecz, o którą pytamy. Ich forma pokazuje również przypadek.
| Przypadek | Osoba | Rzecz |
|---|---|---|
| Nominativ | **wer?** | **was?** |
| Akkusativ | **wen?** | **was?** |
| Dativ | **wem?** | zwykle przyimek + **wo(r)-** |
| Genitiv / własność | **wessen?** | **wessen?** |
- **Wer** wartet draußen? - Eine Kundin. *(podmiot)*
- **Wen** besuchst du? - Meinen Onkel. *(dopełnienie w Akkusativie)*
- **Wem** hilfst du? - Meiner Nachbarin. *(dopełnienie w Dativie)*
- **Wessen** Schlüssel liegt hier? - Leas Schlüssel. *(własność)*
- **Was** brauchst du? - Einen Stift. *(rzecz)*
**Wer, wen i wem** mogą odnosić się do kobiet, mężczyzn lub kilku osób. O formie decyduje funkcja w zdaniu, a nie płeć.
Jak wybrać właściwą formę
1. Ustal, czy pytasz o osobę, czy o rzecz.
2. Określ funkcję brakującego elementu: podmiot, dopełnienie w Akkusativie, dopełnienie w Dativie czy właściciel.
3. Umieść zaimek pytajny na początku. Odmieniony czasownik stoi zwykle na drugim miejscu.
- **Mara ruft den Techniker an.** → **Wen ruft Mara an?**
- **Der Rucksack gehört dem Schüler.** → **Wem gehört der Rucksack?**
- **Jonas hat die Tür geöffnet.** → **Wer hat die Tür geöffnet?**
Przy osobie przyimek pozostaje przed zaimkiem: **Mit wem sprichst du?**, **Für wen ist das Paket?** Przy rzeczy zwykle używamy **wo(r) + przyimek**: **womit, wofür, woran, worauf**.
Samodzielne welch-
Gdy wybieramy spośród znanych możliwości, **welch-** może zastąpić rzeczownik. Końcówka zależy od przypadku, rodzaju i liczby pominiętego rzeczownika.
| Przypadek | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki | Liczba mnoga |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | welcher | welche | welches | welche |
| Akkusativ | welchen | welche | welches | welche |
| Dativ | welchem | welcher | welchem | welchen |
| Genitiv (rzadko) | welches | welcher | welches | welcher |
Formy Genitivu z **welch-** są rzadkie w codziennych pytaniach; na poziomie A2 ten wiersz służy głównie do rozpoznawania.
- Hier sind zwei Mäntel. **Welchen** nimmst du?
- Drei Lampen sind reduziert. **Welche** gefällt dir?
Samodzielne was für ein
**Was für ein** służy do pytania o typ lub cechy. Bez rzeczownika **ein-** otrzymuje końcówkę zaimkową:
- rodzaj męski: **Was für einer? / Was für einen? / Was für einem?**
- rodzaj żeński: **Was für eine? / Was für einer?**
- rodzaj nijaki: **Was für eins? / Was für einem?**
- liczba mnoga: **Was für welche?**
Porównaj:
- znany wybór: **Welchen** möchtest du - den roten oder den blauen?
- otwarte pytanie o rodzaj: **Was für einen** möchtest du - einen leichten oder einen besonders warmen?
Zadania
- Utwórz pełne pytanie o wskazaną część zdania. Użyj właściwego zaimka pytajnego i poprawnego szyku. (11)
- Uzupełnij pytanie właściwym zaimkiem pytajnym. Najpierw ustal: osoba czy rzecz i jaki przypadek? (11)
- Wybierz poprawną formę samodzielną. Odróżnij znany wybór z welch- od otwartego pytania z was für ein. (11)
A2 · Niemiecki · Gramatyka