Słowo „es”: trzy funkcje
Ostatnia aktualizacja:
Poznaj trzy główne funkcje „es”: zaimek zastępujący rzeczownik rodzaju nijakiego, stały podmiot wyrażeń bezosobowych oraz element zajmujący pierwszą pozycję. Ćwicz, kiedy „es” musi pozostać, a kiedy znika.
Wyjaśnienie
Trzy funkcje „es”
Niemieckie es może pełnić różne funkcje. Trzeba ustalić, czy zastępuje rzeczownik, należy do wyrażenia bezosobowego, czy tylko zajmuje pierwszą pozycję zdania.
1. „es” jako zaimek
Es może zastępować wcześniej wymieniony rzeczownik rodzaju nijakiego.
- Wo ist das Paket? — Es liegt an der Rezeption.
- Hast du das Foto gesehen? — Ja, ich habe es gesehen.
Tutaj es ma konkretne odniesienie. W Nominativ i Akkusativ występuje forma es.
2. Stałe „es” w wyrażeniach bezosobowych
Przy pogodzie, godzinie i niektórych stałych zwrotach es jest podmiotem gramatycznym.
| Zakres | Przykłady |
|---|
| Pogoda | Es regnet. Es ist windig. Heute schneit es. |
| Godzina | Es ist halb acht. Wie spät ist es? |
| Stałe zwroty | Wie geht es dir? Es gibt noch Karten. Worum geht es? |
Jeśli zdanie zaczyna się od innego elementu, es przechodzi za czasownik, ale nie znika:
- Heute regnet es lange.
- Im Saal gibt es noch Plätze.
3. „es” jako element zastępczy na pierwszej pozycji
Czasem właściwy podmiot pojawia się później. Es może wtedy zająć pierwszą pozycję:
- Es warten drei Gäste vor der Tür.
- Es sind mehrere Fragen offen.
Jeśli zdanie zaczyna inny element, zastępcze es znika:
- Vor der Tür warten drei Gäste.
- Heute sind mehrere Fragen offen.
Czasownik zgadza się z właściwym podmiotem: Es wartet ein Gast, ale Es warten drei Gäste.
Jak rozpoznać funkcję
- Czy es zastępuje rzeczownik rodzaju nijakiego? → Zaimek.
- Czy należy do wyrażenia pogodowego, czasowego lub stałego zwrotu? → Musi pozostać.
- Czy es zajmuje pierwszą pozycję, właściwy podmiot stoi później, a przy innym początku es znika? → Element zastępczy.
Porównaj:
- Es ist kalt. → stałe bezosobowe es
- Es ist neu. (das Fahrrad) → zaimek
- Es stehen zwei Fahrräder vor dem Haus. → element zastępczy
Rozszerzenie (B2): dalsze funkcje i szyk zdania
| Funkcja | Przykład niemiecki |
|---|
| korelat przed dass-Satz | Es ist wichtig, dass alle pünktlich kommen. |
| zdanie podrzędne na początku: es znika | Dass alle pünktlich kommen, ist wichtig. |
| korelat przed bezokolicznikiem | Es freut mich, dich wiederzusehen. |
| bezokolicznik na początku: es znika | Dich wiederzusehen, freut mich. |
| strona bierna bez podmiotu, pozycja 1 | Es wird heute lange diskutiert. |
| inny początek: element zastępczy znika | Heute wird lange diskutiert. |
| odniesienie do przymiotnika | Einige Insekten sind nützlich; andere sind es nicht. |
| odniesienie do całego zdania | Mia hat abgesagt; ich tue es ebenfalls. |
| stałe dopełnienie | Ich habe es eilig. |
| stałe dopełnienie | Er ist es leid, ständig zu warten. |
Referencyjne lub stałe es pozostaje. Korelat albo czysty element zastępczy znika, gdy zdanie podrzędne, bezokolicznik lub inny człon zajmuje pozycję 1.
Zadania
- Określ funkcję „es” albo zdecyduj, czy musi pozostać w zdaniu. (11)
- Ułóż wyrazy w poprawne zdanie. Zwróć uwagę na stałe i zastępcze „es” oraz formę czasownika. (11)
- Utwórz pełne zdanie według wskazówki. Użyj „es” tylko we właściwej funkcji. (11)
- Dodaj, usuń lub przesuń „es” zgodnie z jego funkcją. (10)
A2 · Niemiecki · Gramatyka