Poznaj końcówki niemieckich przymiotników przed rzeczownikiem po rodzajniku określonym, po wyrazach typu ein- i bez rodzajnika. Ćwicz cztery przypadki w codziennych zdaniach.
Wyjaśnienie
Kiedy przymiotnik otrzymuje końcówkę?
Przymiotnik **przed rzeczownikiem** odmienia się: **ein ruhiger Platz**, **die kalte Suppe**. Po czasownikach *sein*, *werden* i *bleiben* nie ma końcówki: **Der Platz ist ruhig.**
Końcówka razem z określnikiem wskazuje **przypadek, rodzaj i liczbę**. Trzeba sprawdzić, ile informacji pokazuje już określnik.
1. Po rodzajniku określonym: końcówki słabe
Po **der/die/das**, **dieser**, **jeder** i **alle** określnik wyraźnie wskazuje przypadek. Przymiotnik prawie zawsze ma **-en**; tylko Nominativ liczby pojedynczej we wszystkich trzech rodzajach oraz Akkusativ liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego i nijakiego mają **-e**.
| Przypadek | Męski | Żeński | Nijaki | Liczba mnoga |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der neu**e** Kurs | die neu**e** App | das neu**e** Buch | die neu**en** Bücher |
| Akkusativ | den neu**en** Kurs | die neu**e** App | das neu**e** Buch | die neu**en** Bücher |
| Dativ | dem neu**en** Kurs | der neu**en** App | dem neu**en** Buch | den neu**en** Büchern |
| Genitiv | des neu**en** Kurses | der neu**en** App | des neu**en** Buches | der neu**en** Bücher |
2. Po wyrazach typu ein-: końcówki mieszane
Do grupy **ein-** należą *ein, kein, mein, dein, sein, ihr, unser, euer* oraz *Ihr* (pisana wielką literą forma grzecznościowa „Pański/Pani/Państwa”). Gdy określnik nie ma widocznej końcówki, sygnał przejmuje przymiotnik: **ein gut-er Plan**, **ein ruhig-es Zimmer**. W pozostałych formach zwykle występuje **-en**.
| Przypadek | Męski | Żeński | Nijaki | Mnoga z kein-/dzierżawczym |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | ein neu**er** Kurs | eine neu**e** App | ein neu**es** Buch | keine neu**en** Bücher |
| Akkusativ | einen neu**en** Kurs | eine neu**e** App | ein neu**es** Buch | keine neu**en** Bücher |
| Dativ | einem neu**en** Kurs | einer neu**en** App | einem neu**en** Buch | keinen neu**en** Büchern |
| Genitiv | eines neu**en** Kurses | einer neu**en** App | eines neu**en** Buches | keiner neu**en** Bücher |
3. Bez rodzajnika: końcówki mocne
Bez określnika przymiotnik zwykle sam wskazuje przypadek.
| Przypadek | Męski | Żeński | Nijaki | Liczba mnoga |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | frisch**er** Saft | warm**e** Milch | kalt**es** Wasser | reif**e** Birnen |
| Akkusativ | frisch**en** Saft | warm**e** Milch | kalt**es** Wasser | reif**e** Birnen |
| Dativ | frisch**em** Saft | warm**er** Milch | kalt**em** Wasser | reif**en** Birnen |
| Genitiv | frisch**en** Saftes | warm**er** Milch | kalt**en** Wassers | reif**er** Birnen |
W Genitivie liczby pojedynczej rodzaju męskiego i nijakiego przymiotnik ma **-en**, ponieważ rzeczownik wskazuje przypadek końcówką **-(e)s**.
Jak wybrać końcówkę
1. Ustal przypadek.
2. Ustal rodzaj i liczbę rzeczownika.
3. Sprawdź określnik: rodzajnik określony, wyraz typu ein- czy brak rodzajnika.
4. Wybierz końcówkę z odpowiedniego wzoru.
**Wskazówka:** im mniej pokazuje określnik, tym więcej musi pokazać końcówka przymiotnika.
Dodatkowe sygnały i przypadki szczególne
Zasada sygnału w parach minimalnych
Określnik i przymiotnik dzielą między siebie informację gramatyczną. Gdy określnik ma wyraźny sygnał, przymiotnik ma zwykle odmianę słabą; gdy sygnału brakuje, przejmuje go przymiotnik.
- **der schnell**e** Zug** – ale **ein schnell**er** Zug**: *der* już wskazuje męski Nominativ, a *ein* nie.
- **das modern**e** Büro** – ale **ein modern**es** Büro**: brakujący sygnał rodzaju nijakiego pojawia się na przymiotniku.
- **die neu**en** Geräte** – ale **neu**e** Geräte**: w liczbie mnogiej z rodzajnikiem mamy **-en**, bez rodzajnika **-e**.
- **mit den freundlich**en** Nachbarn** – ale **mit freundlich**en** Nachbarn**: w Dativie liczby mnogiej oba wzory mają **-en**; rzeczownik zwykle również otrzymuje **-n**.
- **wegen des stark**en** Regens** – **wegen stark**en** Regens**: w Genitivie rodzaju męskiego/nijakiego bez rodzajnika przymiotnik nadal ma **-en**; sygnał Genitivu niesie **-(e)s** rzeczownika.
Kilka przymiotników
Kilka równorzędnych przymiotników przed tym samym rzeczownikiem ma taką samą końcówkę: **Wir suchen ein hell**es**, ruhig**es** Zimmer.** Tak samo bez rodzajnika: **Frisch**er**, aromatisch**er** Kaffee duftet im Flur.**
Przymiotniki urzeczownikowione
Gdy rzeczownik zostaje pominięty, przymiotnik piszemy wielką literą; końcówka nadal zależy od określnika, przypadku, rodzaju i liczby: **Der neu**e** Drucker ist schneller als der alt**e**.** W liczbie mnogiej: **Die Neu**en** arbeiten mit den Erfahren**en** zusammen.**
Formy bez zwykłej końcówki deklinacyjnej
- Przed rzeczownikami niepoliczalnymi **viel** i **wenig** często pozostają bez zmian: **Wir haben viel Zeit, aber wenig Geld.** Przy policzalnej liczbie mnogiej odmieniają się: **Viele Gäste stellten wenige Fragen.**
- **mehr** pozostaje nieodmienne: **Heute kommen mehr Besucher als gestern.**
- W wielu przymiotnikach na **-el** nieakcentowane *e* wypada przed końcówką: **ein komfortables Sofa**, nie *komfortabeles Sofa*.
- Po prawej stronie rzeczownika albo po *sein/werden/bleiben* nie ma końcówki: **Der lange Weg ist anstrengend.**