Tryb rozkazujący: polecenia i prośby
Naucz się tworzyć po niemiecku polecenia i prośby dla du, ihr i Sie. Przećwicz czasowniki regularne, rozdzielnie złożone i ważne czasowniki nieregularne oraz szyk zdania.
Wyjaśnienie
Do czego służy tryb rozkazujący?
**Imperativ** służy do wydawania poleceń, składania propozycji i formułowania próśb:
- **Komm bitte herein!**
- **Arbeitet zu zweit!**
- **Warten Sie einen Moment!**
Forma zależy od adresata: **du** dla jednej znajomej osoby, **ihr** dla kilku znajomych osób oraz **Sie** dla jednej lub kilku osób w sytuacji formalnej.
Trzy formy
| Bezokolicznik | du | ihr | Sie |
|---|---|---|---|
| machen | **Mach!** | **Macht!** | **Machen Sie!** |
| arbeiten | **Arbeite!** | **Arbeitet!** | **Arbeiten Sie!** |
| fahren | **Fahr!** | **Fahrt!** | **Fahren Sie!** |
| anrufen | **Ruf an!** | **Ruft an!** | **Rufen Sie an!** |
| sein | **Sei!** | **Seid!** | **Seien Sie!** |
| haben | **Hab! / Habe!** | **Habt!** | **Haben Sie!** |
du
Zwykle bierzemy formę czasu teraźniejszego z **du** i usuwamy **-st** oraz zaimek:
- du machst → **Mach!**
- du kommst → **Komm!**
W czasownikach takich jak **arbeiten**, **öffnen** i **atmen** standardowa forma wymaga **-e**: **Arbeite!**, **Öffne!**, **Atme!**. Czasowniki na **-ieren** również przyjmują w Imperativ końcówkę **-e**: **Studiere!**
W czasownikach ze zmianą **e → i/ie** zmiana pozostaje: **Iss!**, **Lies!**. Natomiast umlaut z formy du znika: du fährst → **Fahr!**, du läufst → **Lauf!**
ihr
Używamy zwykłej formy czasu teraźniejszego z **ihr**, ale bez zaimka **ihr**:
- ihr macht → **Macht!**
- ihr arbeitet → **Arbeitet!**
- ihr fahrt → **Fahrt!**
Sie
Używamy formy czasownika pasującej do **Sie**, a bezpośrednio po niej stawiamy **Sie**:
- **Machen Sie!**
- **Arbeiten Sie!**
- **Fahren Sie!**
Uwaga na czasownik **sein**: **Sei! – Seid! – Seien Sie!**
Szyk zdania
Odmieniony czasownik stoi na początku:
- **Öffne** bitte das Fenster!
- **Warten Sie** hier!
W czasownikach rozdzielnie złożonych przedrostek stoi na końcu:
- **Ruf** mich später **an**!
- **Steht** bitte um sieben Uhr **auf**!
Słowo **bitte** łagodzi polecenie. W przeczeniu **nicht** stoi zwykle przy negowanym elemencie albo pod koniec zdania: **Vergiss den Schlüssel nicht!**
Zadania
- Które zdanie zawiera tryb rozkazujący? Wybierz właściwe polecenie lub prośbę. (11)
- Przekształć wskazówkę w tryb rozkazujący dla podanej formy (du, ihr lub Sie). (11)
- Twórz polecenia z formami szczególnymi. Zwróć uwagę na -e, wymianę samogłoski oraz sein i haben. (12)
- Ułóż wyrazy w poprawne polecenie. Czasownik stoi na początku, a przedrostek rozdzielny na końcu. (11)
A1 · Niemiecki · Gramatyka